NINĐA PROTIV DEMONA – „Rajački – Ninđa 3“; izdavač: Narodno pozorište Timočke krajine – Centar za kulturu „Zoran Radmilović“ Zaječar /Suizdavač: Udruženje ljubitelja stripa i pisane reči Nikola Mitrović Kokan“ Leskovac, 2025.

 

Iskusni (čitaj, prosedi) stripoljubci koji su stasavali na ovim prostorima (i, ne maknuvši se, promenili nekoliko država) tokom 1980-ih i 1990-ih znaju ko je „Ninđa“ –pored popularnih akcionih filmova, debelih romana Erika fon Lustbadera, pa stotinjak plavih roto svezaka, postoji samo jedan strip „Ninđa“ koji je izlazio u „Eks almanahu“ u izdanju „Dečjih novina“! Zato je kratki naslov na koricama knjige “Rajački *** Ninđa” (zvezdice su nedostojna oznaka za šurikene a ima ih tri jer je ovo treća knjiga u seriji) uz crtež maskiranog ratnika, dovoljan da znaju šta ih čeka između tvrdih korica. Ovo je, dakle, treći (završni) tom monografije posvećene stripu “Ninđa” i njegovom crtaču Draganu Stokiću Rajačkom (1951). Znatiželjni čitaoci će kroz tekstove i strip epizode otkrivati ili se podsećati još jednog fenomena popularne kulture iz 1980-ih sa prostora Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Tada su na kioscima, među mnoštvom šarenih svezaka roto romana (od milošte zvanih i ‘pisani romani’ da bi se razlikovali od – ‘crtanih romana’) kroz koje su se šepurili kauboji, detektivi, policajci i kriminalci, povremeno i svemirski borci (pa čak i Konan) a među najpopularnijim su bile (od 1983. godine) sveske plavih korica sa ponosnim naslovom “Ninđa” koje su većinom bile delo Dereka Finegana (u ‘civilstvu’ znanog kao Brana Nikolić, strip otac Mije Siledžije i Bendžo Koste, koji je pisao i romane o Doku Holideju). Mlađarija je obožavala avanture Leslija Eldridža, Amerikanca koji je ‘izučio’ za ninđu i u sočno opisanim bitkama protiv nevaljalaca svih boja, vrsta i fela delio pravdu u San Francisku. Ova popularnost nije promakla rukovodstvu “Dečjih novina” pa je Ninđa prešao i u medijum stripa, debitovao u 485. broju “Eks almanaha” i postao instantno popularan. Ninđu, koji se pomalo razlikovao od pisanog uzora (uloga njegove drage Sumiko i druga-snagatora Tabasko Pita je bitno redukovana), u oko 30 epizoda (sve do poslednjeg 538. broja “Eks almanaha”) stvarala je ekipa proverenih scenarista i crtača (Toza Obradović, Dragan Stokić Rajački, Petar Aladžić i Miodrag "Mikica" Ivanović, Miodrag i Vladimir Krstić, Branislav Kerac i Sibin Slavković).

          Rajački je bio glavni crtač Ninđe po scenarijima Aleksandra Pešića (1951-2024) i Toze Obradovića (1950-2020), ali i kompletan autor; on je napisao i nacrtao prve epizode “Ninđe” koje su ‘probile led’ i pridobile pažnju čitalaca (reprintovane su u prvom tomu). U trećem tomu su epizode koje je Rajački svojeručno napisao i nacrtao, počev od crnohumorne igrarije “Veliki dan malog muvca” koja spada u bisere čitavog serijala. Trodelni “Demoni ipak postoje” omogućili su mu da se razmaše i scenaristički i crtački; narečeni demon je stanovnik mračnih dubina pakla (prizvan ambicijom i željom za zaradom vlasnika TV stanice) koji Ninđu baca na teške muke. Četvorodelni “Sinovi Velikog zmaja” vode Ninđu u centralnu bazu moćnih Sinova Velikog zmaja koji takođe ‘šuruju’ sa mračnim silama pa borba sa njima traži da Ninđa iskoristi sve svoje znanje i moć. Knjigu zaključuju dve kratke epizode (8 strana i “Haregei haiku” na 3 strane) kao dokaz likovnog majstorstva Rajačkog. Ninđa/Eldridž se, osim protiv ‘klasičnih’ kriminalaca koje eliminiše brzinom i hladnokrvnošću (uz pomoć ‘harageija’, šestog čula koje ga upozorava na opasnosti) ili čak klonova i robota, bori, na radost očaranih čitalaca, i sa svakovrsnim demonima i mračnim silama (tipičnim za horor priče) sa kojima oprobane metode borbe nisu dovoljne. No, ko god bio Ninđin protivnik, priče o njihovim susretima i sukobima prepune su vratolomne akcije, žučnih dijaloga, jurnjava i tuča što Rajački majstorski iscrtava svedenim, rafiniranim potezima. Njegove table sa crtežima različitih veličina podržavaju dinamiku dešavanja i vrtoglavom brzinom vuku čitaoca/gledaoca na nove i nove stranice.

          Značajan deo knjige su tekstualni prilozi koji upotpunjuju znanja o Ninđi. Vladimir Milošević opisuje genezu Ninđe u romanima Vajlda Barkera i Dereka Finegana odnosno u strip verziji Rajačkog a Vladimir Stefanović se bavi onostranim bićima u svetu ninđa.  “Strip je kompleksna kombinacija racionalnog i idejnog” je drugi deo intervjua Marka Stojanovića sa Rajačkim u kome ovaj promišlja bavljenje stripom kao i svoj pedagoški rad. Izjave desetak strip autora i teoretičara potvrđuju stav da je “Ninđa” značajno delo iz istorije domaćeg stripa a Rajački izuzetan, nepravedno skrajnut umetnik.

          (“Dnevnik”, 2026.)

NEPOBEDIVI MASKIRANI PRAVEDNIK – „Rajački – Ninđa“; izdavač: Narodno pozorište Timočke krajine – Centar za kulturu „Zoran Radmilović“ Zaječar / Suizdavač: Udruženje ljubitelja stripa i pisane reči Nikola Mitrović Kokan“ Leskovac, 2024.

 

Kratki naslov na koricama “Rajački ** Ninđa” (zvezdice u ovom tekstu su, na žalost, nedostojna oznaka za šurikene) uz adekvatnu ilustraciju nepobedivog maskiranog ratnika iz senki, iskusnijim stripoljupcima sa ovih prostora sasvim je dovoljan da znaju šta ih čeka između tvrdih korica. Oni mlađi će kroz tekstove i strip epizode polako otkrivati još jedan fenomen popularne kulture iz 1980-tih sa prostora sada nepostojeće a tada (činilo se) vrlo postojane Socijalističke Federativne Republike Jugoslavija. Konkretno, tada su na kioscima među (za današnje pojmove – nepojmljivim) mnoštvom šarenih svezaka tzv roto romana (od milošte zvanih i ‘pisani romani’ da bi se razlikovali od – ‘crtanih romana’) kroz koje su se, na radost klinaca (malih i velikih), šepurili znani i neznani kauboji, detektivi, policajci i kriminalci, povremeno i svemirski borci (pa čak i Konan), među najpopularnijim bile (od 1983. godine) sveske plavih korica sa ponosnim naslovom “Ninđa” koje su većinom bile delo izvesnog Dereka Finegana (u stvari ih je pisao Brana Nikolić, strip autor-otac Mije Siledžije i Bendžo Koste, koji je pisao i romane o doživljajima Doka Holideja). Mlađarija je obožavala avanture Leslija Eldridža, Amerikanca koji je ‘izučio’ za ninđu i delio pravdu u San Francisku u sočno opisanim bitkama protiv nevaljalaca svih boja, vrsta i fela. Ova popularnost nije promakla rukovodstvu “Dečjih novina” (na čelu sa legendarnim Srećkom Jovanovićem, koji je stvorio ovaj noseći stub stripa u Jugoslaviji) pa je Ninđa prešao i u medijum stripa i debitovao u 485. broju “Eks almanaha” i postao bezmalo instantno popularan. Ninđu, koji se pomalo razlikovao od pisanog uzora (uloga njegove drage Sumiko i druga-snagatora Tabasko Pita je bitno redukovana), u bezmalo 30 epizoda (sve do poslednjeg 538. broja “Eks almanaha”) stvarala je ekipa proverenih scenarista i crtača (Svetozar Toza Obradović, Dragan Stokić Rajački "Rajac", Petar Aladžić i Miodrag "Mikica" Ivanović; po jednu epizodu su uradili Miodrag i Vladimir Krstić odnosno Branislav Kerac i Sibin Slavković).

          Dragan Stokić Rajački (1951) pojavljuje se u serijalu “Ninđa” u dve uloge: kao kompletan autor ili kao crtač epizoda koje je osmislio Toza Obradović (1950-2020), još jedna od ovdašnjih strip legendi koja je nezasluženo bagatelisana ili omalovažavana. Rajački je napisao i nacrtao prve epizode “Ninđe” koje su ‘probile led’ i pridobile pažnju čitalaca; te su epizoda reprintovane u prvom tomu ove svojevrsne (za sada dvoknjižne) monografije, objavljenom 2021. godine. Novi, drugi tom sadrži epizode crtane po scenariju Toze Obradovića (“Mrtvac koji hoda”, “Kad sunce udari u glavu”, “Nepobedivi Danijel”) odnosno Marka Stojanovića (“Ulog(a)”) dok je za “Ukus smrti” Rajački kompletan autor. Ninđa/Eldridž u njima se bori protiv ‘klasičnih’ kriminalaca u liku snagatora ili ucenjivača koje eliminiše brzinom i hladnokrvnošću (uz pomoć ‘harageija’, šestog čula koje ga upozorava na opasnosti) odnosno neverovatnim baratanjem raznim oružjem. No, dah neočekivanog i iskorak iz rutine dolazi sa epizodama u kojima su protivnici klonovi ili roboti sa kojima oprobane metode borbe nisu dovoljne. Scenarista Toza Obradović je voleo da koristi naučnofantastičnim arsenalom i tako stavlja na dodatne muke svog heroja, na radost najpre zatečenih a posle očaranih čitalaca. Ko god bio Ninđin protivnik, priče o njihovim susretima i sukobima prepune su vratolomne akcije, žučnih dijaloga, jurnjava automobilima, skokova i udaraca što je Rajački majstorski iscrtavao svedenim, rafiniranim potezima. Njegove table sa crtežima različitih veličina odražavaju dinamiku dešavanja i vrtoglavom brzinom vuku čitaoca/gledaoca na nove i nove stranice.

          Monografiju upotpunjuju tekstovi, od šarmantnog uvodnika “Od katane do nirvane” Predraga Ž. Vajagića, analitičkog pregleda “Ninđa zahvaljujući ‘Ninđi’” Vladimira Stefanovića do sjajnog teksta “Svetozar Obradović: sinonim za strip-scenaristu” o karijeri ovog velikana iz pera teoretičara Predraga Đurića. Izuzetan uvid u promišljanje svog strip stvaralaštva Rajački daje u intervjuu pod naslovom “Kako je prohodao Ninđa i druge priče”. Monografiju zaključuju kratke izjave desetak strip autora i teoretičara odnosno pisaca. Svi oni slažu se da je Rajački izuzetan umetnik a strip “Ninđa” značajno delo iz istorije domaće 9. umetnosti.

          (“Dnevnik”, 2025.)